7
فرمانداري نير - اخبار > اکوتوریسم ؛ راه کاری برای توسعه و اشتغال زایی پایدار در شهرستان نیر
سال نود و نه «سال جهش تولید»


  چاپ        ارسال به دوست

بخشدار بخش مرکزی نیر:

اکوتوریسم ؛ راه کاری برای توسعه و اشتغال زایی پایدار در شهرستان نیر

تقریباً تمام آدمها سفرکردن را دوست دارند. دوست دارند به نقاط مختلف سفر کنند، از طبیعت لذت ببرند و ... دنیا را کشف کنند. با پیشرفت­های صورت گرفته در صنایع حمل و نقل و فناوری اطلاعات، حتی دورترین و بکرترین نقاط روی زمین نیز در دید و دسترس علاقمندان به سفر و گردشگری قرار گرفته و در حال حاضر، گردشگری یا توریسم، بزرگترین صنعت در دنیا محسوب می­شود و شاخه­ی اکوتوریسم یا طبیعت گردی نیز رو به رشدترین بخش آن است.

اکوتوریسم یا بوم‌گردشگری یا طبیعت گردی، گونه‌ای از گردشگری است که در آن گردشگران برای دیدار از مناطق طبیعی نامسکون و دست‌نخورده جهان سفر می‌کنند و به تماشای گیاهان، پرندگان، ماهی‌ها، دیگر جانوران و به طور کلی طبیعت می‌پردازند. البته در اکوتوریسم صرفاً دیدار مطرح نیست بلکه آموزش محیط زیست و نفع رسانی به جوامع محلی و غیره ضروری و واجب است. اصلی‌ترین فعالیت اکوتوریسم بر پایه طبیعت زنده می‌باشد که بنا به تعریف سفری است مسئولانه به مناطقی طبیعی که حافظ محیط زیست بوده و باعث بهبود کیفیت زندگی مردم محلی گردد. طبیعت‌گردی حداقل آسیب را به طبیعت و فرهنگ منطقه وارد می‌کند. به عبارت دیگر بوم گردشگری مسافرتی است که به منظور مطالعه، تحسین، ستایش و کسب لذت از سیمای طبیعی و مشاهده گیاهان و جانوران و آشنایی با ویژگی‌های فرهنگی جوامع محلی در گذشته و حال صورت می‌گیرد.

انجمن بین‌المللی اکوتوریسم (TIES : The International Ecotourism Society) نیز در تعریف اکوتوریسم می‌گوید: «بوم گردشگری سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم محلی تأکید شود.» اکوتوریسم ورزشی است نشاط‌انگیز، سالم و انسان‌ساز که از ادوار بسیار قدیم، مورد توجه نیاکان ما بوده و ریشه در تاریخ دارد. عشق به ماجراجویی و رویت آثار بدیع طبیعت زنده همواره انسان را وادار به سیر در طبیعت و بازدید از جاذبه‌های حیرت‌انگیز می‌کند.

به این‌گونه از گردشگران که به دیدار از بوم سامانه و طبیعت زنده می‌پردازند، نام اکوتوریست یا بوم گردشگر داده شده است. بسیاری از کشورها بخش هنگفتی از درآمد خود را از بوم گردشگران خارجی تأمین می‌کنند، به طوری که گفته می­شود ورود هر گردشگر خارجی دست کم 28 شغل ایجاد می­کند و ارزش افزوده بیشتری را به دنبال دارد. نخستین مسافرانی که حدود نیم قرن پیش سرنگیتی در آفریقا را بازدید کردند، و یا ماجراجویانی که در هیمالیا کوهپیمایی کردند را می‌توان نخستین اکوتوریست‌ها برشمرد.

 امروزه طبیعت‌گردی در میان گونه‌های مختلف گردشگری از جایگاه ویژه و رشد قابل توجّهی برخوردار است و در بیست‌سال اخیر شاهد گسترش سریع فعالیت‌های اکوتوریسم در سراسر جهان بوده‌ایم و انتظار می‌رود بر شدت این گسترش نیز افزوده شود. اکوتوریسم از آینده‌ای پررونق و درخشان برخوردار است که مزایای فراوانی برای جهانیان دارد. محیط ارزش ذاتی دارد و این ارزش مهمتر از آن است که دارایی صنعت گردشگری محسوب شود. نباید منافع بلند مدت و حفاظت از محیط را فدای ملاحظات کوتاه مدت کرد. در این گونه از گردشگری ضمن اینکه محیط برای آیندگان حفظ می­شود، نسل حاضر نیز از منافع بی­شمار طبیعت منتفع می­شوند. در اکوتوریسم می­توان آیین­ها و رسوم محلی را به جاذبه­ای برای جذب گردشگر داخلی و خارجی تبدیل کرده و ضمن حفظ ارزش­های محلی و جلوگیری از فراموشی آنها، باعث معرفی آنها به دیگران شد. به عبارت دیگر می­توان محلی باقی ماند و جهانی فکر کرد؛ و این پروسه­ای است که به آن جهان-محلی شدن می­گویند و در مقابل پروژه جهانی­شدن قرار دارد.

از مقایسه‌ی ابعاد گردشگری درشاخه‌ی اکوتوریسم با سایر زمینه‌های گردشگری، درمی‌یابیم در حالی که سایر شاخه‌ها به توریسم انبوه، شرکتها، آژانس‌ها و هتل‌های بزرگ می‌اندیشند، فعالان شاخه اکو توریسم به ندرت با گروه‌هایی بیش از 30 نفر برای هر برنامه سرو کار دارند و نیز  از طریق شرکت­های کوچک و  استفاده از  راهنمایان محلی و امکانات محدود در محیط‌های طبیعی فعالیت می کند.بنابراین یکی از مهمترین اصول برای اکوتوریسم و اکو توریست‌ها این است که: «رد پا» باید تنها اثری باشد که از اکوتوریسم در طبیعت به جا گذاشته می شود و عکس‌ها و خاطرات سفر نیز تنها یادگاری‌هایی باشند که از طبیعت نزد اکو توریست‌ها باقی می‌ماند. در واقع یکی از مهمترین نتایج این نگرش به گردشگری و طبیعت­گردی، ایجاد اشتغال برای ساکنان بومی منطقه و کسب در آمد برای آنان است؛ که از این طریق ساکنین منطقه ترغیب به حفظ محیط زیست، آداب و رسوم و آنچه برای گردشگران جذاب است می شوند. طبیعت­گردی با ایجاد فرصت پیشرفت و توسعه اقتصادی می تواند به عنوان جایگزینی برای سایر منابع درآمد برای مردم منطقه محسوب شده و از روی آوردن محلی ها به راه های دیگر کسب درآمد، مانند فروش زمین های کشاورزی و بهره­برداری بی رویه از منابع طبیعی، و یا مهاجرت به سایر مناطق کشور جلوگیری کند. به این ترتیب اکوتوریسم می تواند در حفظ و پاسداری محیط زیست طبیعی و انسانی و همچنین توسعه پایدار تأثیرگذار باشد.

ویژگی های اکوتوریسم

اکوتوریسم غالبا در منطقه ای نامسکون و کم دست خورده اتفاق می افتد و اکوتوریست ها به گشت و گذار و تماشای جلوه های ویژه طبیعت (گونه های نادر گیاهی و جانوری، هوای پاک، و دیگر خصیصه های بوم شناختی) می پردازند. البته اکوتوریسم علاوه بر این رابطه تنگاتنگی نیز با طبیعت داشته و دارای چهار ویژگی عمده دیگر نیز هست:

اول پیوند با فرهنگ- تقریباً تمامی سطح کره زمین شواهدی از حضور، فعالیت و روابط انسانی را در خود دارد که در هر کجای دنیا متفاوت است و فرهنگ مربوط به آن منطقه را معرفی می کند. تشخیص و شناخت فرهنگ­ها، یکی از اهداف و موضوعات جذاب برای اکوتوریست است. این تشخیص و شناخت، از طرق مختلف به ویژه از طریق ارتباط با افراد محلی و کمک بومیانی که همواره با طبیعت هم زیستی دارند صورت می پذیرد.

دوم یادگیری و آموزش- این ویژگی به تعامل، گفت و گو و ارتباطی که بین اکوتوریست، محیط زیست و افراد محلی یک منطقه ایجاد می­ شود اشاره دارد.

سوم پایدار بودن- پایدار بودن در مفهوم اکوتوریسم به این معناست که این فعالیت گردشگری بایستی کم ترین میزان تخریب و اختلال را برای محیط طبیعی و فرهنگی خود به دنبال داشته باشد.

چهارم ارتقا رفاه مردمان جامعه محلی- بوم گردشگری بر پایه مشارکت، مالکیت و ایجاد فرصت اقتصادی برای مردم محلی (مردمی که درون و یا پیرامون مقصد گردشگری زندگی می کنند) استوار است و در واقع باید ابزاری باشد برای حفاظت و بالا بردن سطح کیفی جامعه محلی.

گونه‌های مختلفی از طبیعت‌گردی وجود دارند که عبارتند ازگردشگری روستایی، عشایری، ، کوهنوردی، غارنوردی، آب درمانی. خوشبختانه همه این قابلیت­ها در شهرستان نیر وجود دارد و از این نظر می­توان گفت بی­همتاست. برای گردشگری روستایی روستاهای هدف گردشگری کورعباسلو، قره­شیران، ولیعصر، گلستان و اباذر وجود دارد که هر کدام ویژگی­های خاص خود را دارند. عشایری که در فصل­های بهار و تابستان در ییلاقات منطقه حضور پیدا می­کنند می توانند در گردشگری عشایری مورد توجه قرار گیرند. برای کوهنوردی کوه سبلان و ییلاقات منطقه، برای غارنوردی غارهای روستاهای گلستان و اوجغاز، و برای آب درمانی، می­توان از آبگرم­های مختلف موجود در شهرستان بهره برد. که البته این امر نیازی به آبگرم­های مدرن ندارد بلکه آبگرم­های سنتی که در برخی از روستاهای ما از جمله سقزچی، ولیعصر، قره­شیران، دیمان و ... وجود دارند باید همان وضعیت سنتی آنها حفظ شده و صرفاً به بهداشت و بهسازی آنها پرداخت.

برای جذب طبیعت­گردان داخلی و خارجی استفاده از غذاها و نوشیدنی­های محلی و طبیعی نیز مورد تأکید واقع شده است. علاوه بر این طراحی و ساخت امکانات سازگار با طبیعت و فرهنگ منطقه با کمترین آسیب ممکن به اکوسیستم بومی برای اسکان گردشگران باید مورد توجه قرار گیرد. در این میان می­توان اکو کمپ­هایی سازگار با محیط طبیعی منطقه ایجاد کرد و حتی در صورت امکان پذیر نبودن آن می توان از خانه­های روستایی و البته سنتی استفاده کرد. منتهی این خانه­ها می­بایست برای پذیرایی و اسکان گردشگر آماده شوند.

کسانی که می خواهند در زمینه بوم گردی مشارکت و فعالیت داشته باشند می بایست اصول زیر را به عنوان اصول اصلی و پایه­ی این نوع خاص از گردشگری بپذیرند:

1. به حداقل رساندن آسیب های فیزیکی، اجتماعی، رفتاری و روانی در طول مسافرت

2. ایجاد آگاهی فرهنگی و زیست محیطی و ترویج فرهنگ احترام به طبیعت و مردم بومی

3. فراهم کردن تجربه ی مثبت و لذت بخش از سفر هم برای مسافران و هم برای افراد محلی

4. ایجاد منافع مستقیم مالی برای حفظ و حراست از زیست بوم

5. ارائه و تلاش در ایجاد تجربه ی به یاد ماندنی برای مسافران به گونه ای که آن ها را نسبت به منطقه میزبان دلسوز و حساس کرده و به اوضاع اجتماعی، آب و هوایی و زیست محیطی آن منطقه اهمیت بدهند

6. آموزش قوانین و باورهای معنوی مردم محلی به گردشگران و ایجاد همکاری و مشارکت بین گردشگران و محلی ها با هدف توانمندسازی فردی و گروهی

در پایان ذکر این نکته ضرورت دارد که استفاده از این ظرفیت بالقوه که نیازی به سرمایه­گذاری زیادی نیز ندارد، همت جوانانی را می­طلبد که با آموزش­های کوتاه مدت تورگردانی و طبیعت­گردی، ضمن برنامه­ریزی دقیق و مشاوره با کارشناسان این حوزه، به معرفی جاذبه­های گردشگری شهرستان بپردازند.

مهدی بخشی، بخشدار بخش مرکزی نیر

 


١١:٣٢ - سه شنبه ٢٦ مرداد ١٣٩٥    /    شماره : ٢٠٨٢٠    /    تعداد نمایش : ١٤٧٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




پیوندها

تمامی حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به استانداری استان اردبیل می باشد. تاریخ آخرین به روز رسانی:جمعه ٠٩ آبان ١٣٩٩